Krótka odpowiedź
To zależy od rodzaju trudności i tego, jakiej pomocy potrzebujesz. Psycholog może pomóc w diagnozie psychologicznej, konsultacji lub wsparciu. Psychoterapeuta prowadzi psychoterapię, czyli regularną pracę nad trudnościami emocjonalnymi, relacjami i sposobem funkcjonowania. Psychiatra jest lekarzem, który diagnozuje zaburzenia psychiczne od strony medycznej i może włączyć leczenie farmakologiczne. Te role mogą się również łączyć. Psycholog może być jednocześnie psychoterapeutą, jeśli zdobył odpowiednie przygotowanie psychoterapeutyczne. Podobnie lekarz psychiatra może dodatkowo ukończyć szkolenie psychoterapeutyczne. Nie oznacza to jednak, że każdy psychiatra prowadzi psychoterapię.
Pomoc psychologiczna, psychoterapeutyczna i psychiatryczna może się wzajemnie uzupełniać. Czasami wystarczy kontakt z jednym specjalistą, a czasami najlepszym rozwiązaniem jest równoczesna psychoterapia i opieka psychiatryczna.
Rozwinięcie
Nazwy „psycholog”, „psychoterapeuta” i „psychiatra” bywają używane zamiennie, choć oznaczają różne zawody i różne formy pomocy. Jednocześnie jedna osoba może posiadać więcej niż jedną z tych kwalifikacji.
Psycholog jest osobą, która ukończyła magisterskie studia psychologiczne i może między innymi prowadzić konsultacje psychologiczne, zajmować się diagnozą psychologiczną, wykonywać testy psychologiczne i udzielać wsparcia w trudnych sytuacjach życiowych. Samo ukończenie psychologii nie oznacza jednak przygotowania do prowadzenia psychoterapii. Psycholog może być jednocześnie psychoterapeutą, jeżeli zdobył dodatkowe przygotowanie w ramach specjalistycznego szkolenia psychoterapeutycznego, w takim przypadku łączy kwalifikacje psychologa z przygotowaniem do prowadzenia psychoterapii.
Psychoterapeuta zajmuje się prowadzeniem psychoterapii. Jest to zazwyczaj regularny proces obejmujący kolejne spotkania i służący lepszemu rozumieniu przeżywanych trudności oraz wprowadzaniu bardziej trwałych zmian w sposobie funkcjonowania. Psychoterapeuta posiada tytuł zawodowy magistra lub lekarza, a następnie odbywa specjalistyczne, kilkuletnie szkolenie psychoterapeutyczne. Nie musi więc być psychologiem. Wymagania dotyczące wcześniejszego kierunku studiów mogą różnić się w zależności od konkretnej szkoły psychoterapii.
Psychoterapię mogą prowadzić również osoby będące w trakcie takiego wieloletniego szkolenia, zanim uzyskają certyfikat psychoterapeuty. Na odpowiednim etapie szkolenia rozpoczynają pracę z pacjentami i prowadzą ją pod superwizją. Po ukończeniu szkolenia oraz spełnieniu wymagań określonych przez daną organizację mogą przystąpić do procedury uzyskania certyfikatu psychoterapeuty. Dlatego, wybierając psychoterapeutę, warto zwrócić uwagę nie tylko na jego pierwotne wykształcenie, ale przede wszystkim na ukończone lub trwające szkolenie psychoterapeutyczne, korzystanie z superwizji oraz przygotowanie do pracy w określonym nurcie psychoterapii.
Do psychoterapeuty można zgłosić się między innymi wtedy, gdy powtarzają się trudności w relacjach, pojawia się przewlekłe napięcie, obniżony nastrój, trudność w radzeniu sobie z emocjami albo poczucie, że dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestały wystarczać. Psychoterapia nie musi rozpoczynać się od gotowej diagnozy. Pierwsze konsultacje służą również temu, aby wspólnie zastanowić się, z czego wynikają trudności i czy psychoterapia będzie odpowiednią formą pomocy.
Psychiatra jest lekarzem specjalizującym się w zdrowiu psychicznym. Może rozpoznawać zaburzenia psychiczne, oceniać stan zdrowia z medycznego punktu widzenia oraz przepisywać leki. Konsultacja psychiatryczna może być szczególnie ważna wtedy, gdy objawy są nasilone, wyraźnie utrudniają codzienne funkcjonowanie i pojawia się pytanie, czy pomocne byłoby leczenie farmakologiczne. Niektórzy psychiatrzy dodatkowo kończą szkolenie psychoterapeutyczne, nie zawsze oznacza to jednak, że później prowadzą psychoterapię. Dla części lekarzy takie przygotowanie jest sposobem na poszerzenie rozumienia pacjenta i sposobu jego funkcjonowania. Ich podstawową pracą może nadal pozostawać diagnoza psychiatryczna i leczenie farmakologiczne.
Wizyta u psychiatry nie oznacza automatycznie rozpoczęcia leczenia lekami. Psychiatra może najpierw przeprowadzić wywiad, ocenić sytuację i wspólnie z pacjentem zdecydować, jaka forma leczenia będzie odpowiednia. Psychiatra i psychoterapeuta zajmują się więc częściowo innymi obszarami. Leki mogą zmniejszać nasilenie niektórych objawów, natomiast psychoterapia pozwala pracować nad sposobem przeżywania siebie, relacjami z innymi, powtarzającymi się wzorcami oraz lepszym rozumieniem własnych trudności. Z tego powodu w niektórych sytuacjach obie formy leczenia mogą być prowadzone równocześnie.
Jeżeli nie wiesz, od którego specjalisty zacząć, nie musisz samodzielnie stawiać sobie diagnozy. Możesz zgłosić się na konsultację do psychoterapeuty, psychologa lub psychiatry i opisać to, czego doświadczasz. Jeżeli okaże się, że potrzebna jest inna lub dodatkowa forma pomocy, specjalista może zaproponować odpowiednią konsultację.